Rozpoznanie ziarnicy

Dane możliwe do uzyskania w trakcie wywiadu lekarskiego mogą być nieco mało charakterystyczne. Poty, gorączka i osłabienie mogą przecież towarzyszyć banalnej infekcji grypowej. Ważne jest zwrócenie uwagi na szczególnie charakterystyczne dla objawów tej choroby cechy takie jak gorączka Pela-Epsteina, zlewne poty nocne, w połączeniu np. z bólami węzłów chłonnych po spożyciu alkoholu. Wszystkie te dane lekarz powinien połączyć z wiekiem pacjenta (szczytami zachorowalności) oraz wywiadem rodzinnym - podobne zachorowania w rodzinie lub środowiskowym - podobne samopoczucie współpracowników, by wdrożyć dalszą bardziej szczegółową diagnostykę w celu potwierdzenia lub wykluczenia choroby.

W badaniu lekarskim osoby, która budzi podejrzenie ziarnicy złośliwej, szczególnie zwraca się uwagę na powiększone, niebolesne węzły chłonne. Dotyka się okolic nadobojczykowych, szyi, karku, gardła i okolic pach oraz pachwin. Należy wnikliwie obejrzeć skórę w poszukiwaniu rumieni, zaczerwienień, nawracających podejrzanych zmian. Czasem może być to tylko zgrubienie pod skórą, nierzadko bagatelizowane, czasem bolesne, swędzące zarumienienie skóry. Można stwierdzić powiększoną śledzionę i wątrobę, co może sugerować rozpoznanie choroby o typie ziarnicy złośliwej.

W badaniach krwi zwraca uwagę podwyższony odczyn opadania krwinek (OB), zmiany w rozmazie krwi, czyli odchylenia w prawidłowej ilości poszczególnych rodzajów krwinek u chorych na ziarnicę złośliwą. Występują też liczne odchylenia w badaniach biochemicznych krwi mogące świadczyć np. o przerzutowych zmianach w kościach, wątrobie itp.

Badania obrazowe pozwalają na powzięcie podejrzenia ziarnicy złośliwej, pozwalają także w momencie kiedy już wiadomo, że pacjent cierpi na tę chorobę, właściwie ocenić stopień jej zaawansowania klinicznego przed leczeniem i ocenić postępy w leczeniu choroby. Prześwietlenie klatki piersiowej (RTG)

• może wykazywać zmiany w postaci powiększenia węzłów chłonnych śródpiersia, powiększenia śródpiersia w związku z guzem (powstałym ze zmienionych nowotworowo węzłów chłonnych);

• ultrasonografia jest badaniem nieco mniej dokładnym, ale powtarzalnym i praktycznie nieszkodliwym, wykorzystywana do oceny narządów jamy brzusznej (śledziony, wątroby) pod kątem przerzutów czy powiększenia. Umożliwia też ocenę węzłów chłonnych całego tułowia i tym samym pomaga w ustaleniu stopnia zaawansowania choroby;

• pozwala na ocenę całego tułowia i umożliwia precyzyjne ustalenie stopnia zaawansowania klinicznego choroby;

• wykorzystywana głównie do oceny postępu leczenia, urządzenie jest bardzo dokładne i potrafi wychwycić nawet najmniejsze zmiany chorobowe w organiźmie;

• wykonywana w przypadku bólów kostnych mają pomóc w ocenie przerzutów do kości.

Biopsja węzłów chłonnych ma bardzo dużą wartość diagnostyczną. Węzły chłonne do diagnostyki pod mikroskopem pobiera się w całości, razem z ich torebką. Do biopsji szczególnie nadają się węzły chłonne z okolicy szyi, zabieg jest dość prosty: nacina się skórę w miejscu gdzie węzeł jest wyczuwalny i usuwa się go w całości. Blizna po biopsji ma zwykle długość 3-4 cm. Ziarnica rozwija się w układzie chłonnym, dlatego właśnie w węzłach odpowiednio przygotowanych do obserwacji pod mikroskopem można znaleźć potwierdzenie na obecność choroby - tzw. komórki olbrzymie Reed-Sternberga. Komórki te występują w węzłach chłonnych i są charakterystyczne tylko dla ziarnicy złośliwej. Kiedy zostaną stwierdzone w węźle chłonnym można stwierdzić, że mamy do czynienia z tą właśnie chorobą. Czasem zamiast pobierać węzeł w całości lekarze stosują tzw. biopsję cienkoigłową - zamiast wycinać węzeł w całości lekarz wkłuwa się w niego igłą i pobiera jego zawartość do późniejszych oględzin mikroskopowych. Metoda ta niestety często bywa zawodna.

Biopsja szpiku kostnego polega na wkłuciu grubej igły w kość biodrową i wyssaniu z niej szpiku kostnego. Następnie szpik ogląda się po mikroskopem i ocenia zmiany w strukturze komórek go tworzących i ewentualne włączenia w proces chorobowy. Ma to znaczenie dla oceny stopnia zaawansowania klinicznego choroby.

Laparoskopia bywa stosowana w celu oceny stopnia zaawansowania klinicznego choroby oraz w celu usunięcia zmienionych nowotworowo węzłów chłonnych w jamie brzusznej. Czasem wykonuje się biopsję wątroby w celu oceny stopnia zajęcia tego narządu przez proces chorobowy.

Operacje polegające na otwieraniu brzucha celem diagnostyki ziarnicy są niezwykle rzadko wykonywane, a ich wartość jest dyskutowana (jako metoda diagnostyczna były stosowane w latach siedemdziesiątych XX w.). Niekiedy w trakcie tego zabiegu dokonuje się usunięcia śledziony (dotyczy to około 3% pacjentów, którzy są narażeni na ciężkie zakażenia, które mogą doprowadzić do przedwczesnej śmierci) lub jej węzłów chłonnych. W momencie planowania radioterapii całej jamy brzusznej, podczas zabiegu chirurgicznego przesuwa się jajniki poza pole naświetlania, aby nie doprowadzić do ich zniszczenia.

podstawą diagnozy lekarskiej jest znalezienie bardzo charakterystycznych komorek nowotworowych Reed-Sternberga: